Olchowa

Olchowa /Bieszczadzka/, to malowniczo położona, niewielka wieś, licząca około 300 mieszkańców. Według podziału turystycznego leży w Bieszczadach Zachodnich, czyli na wschód od linii kolejowej: Zagórz – Łupków, w widłach Osławy i Sanu. Geografowie umieszczają ją w Beskidzie Niskim. Administracyjnie przynależy do powiatu sanockiego i Gminy Zagórz: www.powiat-sanok.pl/?c=mdTresc-cmPokaz-2 . W organizacji Kościoła katolickiego wchodzi w skład Parafii Tarnawa Górna w dekanacie rzepedzkim Archidiecezji Przemyskiej: www.przemyska.pl/.

W jej pobliżu przebiega zielony szlak turystyczny z Zagórza przez Gruszkę (583 m. n.p.m.), do Leska. Z Olchowej łatwo dotrzeć do jednej z odnóg bieszczadzkich Szlaków Jana Pawła II z Zagórza do Komańczy: http://zagorz.pl/szlakpapieski.html .

Najstarsza, polska wzmianka o Olchowej pochodzi z 1483 r., gdy stanowiła ona własność Tarnawskich. Niektórzy historycy przypuszczają, że jej dzieje zaczynają się w czasach wpływów ruskich na tym obszarze Polski. Od II połowy XVII do końca XIX w. wieś stanowiła własność takich rodów szlacheckich jak: Stadniccy, Białobrzescy i Bugielowie.

W latach 1900-1945 tutejszy majątek należał do rodziny Schrammów. Wywodzą się z niej:

  • Julian Schramm (1852-1926) – profesor chemii na Uniwersytecie Jagiellońskim;
  • Helena Schrammówna (1879-1942) – malarka związana z Uniwersytetem w Wilnie;
  • Wiktor Schramm (1885-1958) – wybitny specjalista z dziedziny rolnictwa i ekonomii rolnej, historyk gospodarki na Uniwersytecie Poznańskim;
  • Ryszard Wiktor Schramm (1920-2007) – biolog, taternik i podróżnik – profesor Uniwersytetu Poznańskiego;
  • Tomasz Schramm (ur. 1949) – historyk, profesor nauk humanistycznych specjalizujących się w historii najnowszej – profesor Uniwersytetu Pozńańskiego

Zasłużyli się oni dla badań nad historią i przyrodą regionu.

W dworze Schrammów znajdowała się biblioteka oraz ciekawe zbiory przyrodnicze i etnograficzne. W wyniku pożaru w 1946 r. uległy one zniszczeniu.

Z zespołu dworskiego zachowała się jedynie murowana kaplica zbudowana w 1926 r. W jej wnętrzu znajduje się kilka prac malarskich Heleny Schrammówny oraz epitafia rodu. Kaplica utraciła swój pierwotny charakter w wyniku jej rozbudowy w 1983 r. na kościół filialny Parafii w Tarnawie Górnej.

Na miejscowym cmentarzu znajdują  się nagrobki członków rodziny Schrammów.

We wsi można odnaleźć murowaną cerkiew grekokatolicką p.w. Soboru Matki Bożej. Została ona zbudowana w II połowie XIX w. Opuszczona w związku przesiedleniami miejscowej ludności w ramach Akcji „Wisła” w 1947 r. uległa powolnej dewastacji.

Społeczeństwo Olchowej w latach 90. XX w., zainspirowane przez Panią Stanisławę Bednarek, wzniosło okazały budynek nowej szkoły na terenie resztówki parku podworskiego, w miejscu byłego dworu Schrammów. Szkołę oddano ją do użytku w 1997 r. Wkrótce głęboka zapaści demograficzna i reorganizacja szkolnictwa RP spowodowały jej zamknięcie.

Bezpośrednio po zaprzestaniu działalności edukacyjnej, w latach 1999 – 2003, obiekt wykorzystywała Archidiecezja Przemyska dla potrzeb Ruchu Światło-Życie i działań Katolickiego Stowarzyszenia  „UNUM”.

Następnie w roku 2003 obiekt został całkowicie wyłączony z użytku i wystawiony na sprzedaż przez Gminę w Zagórzu.

Nieruchomość ta została zakupiona przez Fundację „Światło – Życie” Ośrodek w Sandomierzu, w I połowie 2006 roku, dla potrzeb realizowania zadań statutowych uwzględniających wsparcie rodzin i wychowanie młodzieży.

Od 2008 r. trwają starania dla zrealizowania projektu pod nazwą: “Adaptacja budynku szkoły w Olchowej na Młodzieżowy Ośrodek Turystyczny “Brama Bieszczad”. Zadanie to będzie współfinansowane przez Unię Europejską, z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach osi priorytetowej VI Turystyka i Kultura Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007 – 2013.

Dojazd >> Wyświetl mapę


Dodaj komentarz